Philippe Elan: 40 jaar tussen Frankrijk en Nederland

Van liefde naar chanson: hoe een Franse zanger zijn thuis vond in Amsterdam

Toen Philippe Elan in 1985 vanuit Frankrijk naar Nederland kwam, was het bepaald niet zijn bedoeling om hier een carrière als zanger op te bouwen. Hij kwam eigenlijk voor de liefde. Hij was geboren in de buurt van Toulouse, had Engels gestudeerd en werkte als onderwijzer. Toch zagen anderen blijkbaar iets in zijn stem wat hij zelf nog niet zag. In de familie van zijn partner waren verschillende muzikanten en zij vonden dat Philippe iets met zijn zangtalent moest doen. Hij liet zich overhalen om mee te doen aan zangconcoursen en won er vervolgens heel wat.

Een bijzondere wending, zou je kunnen zeggen. Maar Philippe is ook een aanhouder. In 1986 won hij een concours dat uiteindelijk een belangrijke stap in zijn muzikale loopbaan zou blijken. Vijf jaar later verscheen zijn eerste album. Het leverde hem een Edison op.

“Dat was wel een aanmoediging om door te gaan”, vertelt hij. Want talent alleen is volgens hem niet genoeg. Je moet ook de motivatie hebben om verder te gaan.

En dat deed hij. Inmiddels woont Philippe al ruim veertig jaar in Nederland en is Amsterdam zijn thuis geworden. Hij woont in de Jordaan en is inmiddels behoorlijk vernederlandst. Tegelijkertijd is zijn band met Frankrijk nooit verdwenen. Hij volgt het nieuws en de politiek van beide landen en voelt zich nog altijd Frans.

Misschien is dat precies wat hem zo geschikt maakt als brug tussen beide culturen. “Als je kritisch bent, zie je ook de mindere dingen van beide landen”, zegt hij.

Een carrière die rijker werd door ontmoetingen

Als Philippe terugkijkt op veertig jaar zingen, zijn het niet alleen de grote momenten die hem bijblijven. Vooral de mensen met wie hij heeft gewerkt, hebben zijn carrière gevormd. Hij werkte met musici als Cor Bakker en maakte later een album met Louis van Dijk. Die samenwerking beïnvloedde ook zijn manier van zingen. Een bijzondere ontmoeting was die met pianist Gregor Bak. Ze kenden elkaar eigenlijk nog niet zo goed toen Gregor hem belde met een persoonlijk verzoek. Philippe zong een lied, Gregor begeleidde hem op de piano. Het werd een emotioneel moment. Daarna besloten ze samen te gaan werken.

“Dat je met je zang en muziek impact kunt maken, dat vind ik bijzonder.”

Misschien zit daar ook de kracht van Philippe als zanger. Hij probeert geen personage neer te zetten. “Wat je ziet, is wat je krijgt.” Hij zingt alleen liederen die hij zelf wil zingen en laat zich tijdens een optreden leiden door het moment en de sfeer in de zaal.

“Je begint aan een reis en weet niet waar die naartoe gaat. Ik laat me liever meevoeren.”

Je hoeft niet alles te begrijpen

Het chanson is voor Philippe meer dan een Franse tekst op muziek. Juist het feit dat je niet altijd alles begrijpt, kan volgens hem onderdeel zijn van de charme.

“Het gaat om de emotie.”

Hij vergelijkt het met poëzie. Als je niet ieder woord begrijpt, ontstaat er ruimte voor je eigen fantasie. Je projecteert je eigen gevoel op de muziek. Het chanson wordt voor hem juist bijzonder door de combinatie van tekst en melodie. Zijn voorkeur gaat uit naar muziek waarin de zanger met zijn stem echt een verhaal kan vertellen. De huidige Franse muziek spreekt hem wat minder aan. Rap is in Frankrijk inmiddels enorm populair en volgens Philippe zijn mooie stemmen minder belangrijk geworden dan vroeger. Zelf blijft hij trouw aan het chanson dat hem raakt. En daarbij houdt hij altijd iets voor zichzelf.

“Ze weten veel van mij, maar je houdt altijd je geheime tuin.”

Zestien albums en toch nog dromen

Inmiddels heeft Philippe zestien albums uitgebracht. Alles is tegenwoordig online te vinden, onder andere op Spotify. Maar juist de manier waarop muziek tegenwoordig wordt uitgebracht, vindt hij soms pijnlijk. Een nieuw album maken blijft voor hem iets fantastisch. Je creëert iets en wilt vervolgens dat mensen het ontdekken. Maar de muziekindustrie is veranderd. Mensen kopen nauwelijks nog platen en succes wordt steeds meer bepaald door het aantal luisteraars op streamingplatforms. Toch heeft hij nog dromen. Mooie concerten geven, en misschien nog één keer een mooi studioalbum maken. Zijn stem wordt met het ouder worden kwetsbaarder, merkt hij. Maar zolang die stem het goed blijft doen, kan hij tijdens het zingen alle andere dingen even vergeten.

“Als ik met muziek bezig ben, vergeet ik alle negatieve dingen.”

Frankrijk in Amsterdam

Hoewel Amsterdam inmiddels zijn thuis is, zoekt Philippe ook in Nederland graag naar Frankrijk. Hij is enthousiast over het onlangs geopende Bouillon in Amsterdam. Vooral de prijs-kwaliteitverhouding spreekt hem aan. Het eten is eenvoudig, maar volgens hem zeer Frans en je betaalt er niet te veel voor. Wel moet je reserveren.

Op de Haarlemmerdijk, vlak bij zijn huis, kent hij een goede bakker. En opvallend genoeg is hij ook liefhebber van Nederlands brood. “Ik hou van het Nederlandse brood.” In Frankrijk kiest hij dan weer zonder twijfel voor een baguette.

Ook Franse films ziet hij graag. Het Ketelhuis is een van de bioscopen waar hij graag komt, juist omdat daar veel Franse films worden vertoond. Een film die hem bijzonder heeft geraakt, is De Gaulle. Het verhaal van de Franse generaal die naar Londen vertrekt en daar geschiedenis schrijft, maakte diepe indruk op hem. “Ik ben van oorsprong Frans. Dat heeft die De Gaulle toch maar mooi gedaan.”

Veertig jaar chansons

De komende tijd blijft Philippe vooral doen wat hij al veertig jaar doet: optreden. De komende concerten zijn verspreid over heel Nederland. De afgelopen vier jaar stond Philippe Elan maar liefst acht keer met een uitverkocht concert in het Koninklijk Concertgebouw in Amsterdam. Dat succes krijgt in 2027 een vervolg: Philippe vertelt dat hij dan opnieuw in het Concertgebouw te zien zal zijn. De titel ligt eigenlijk voor de hand: 40 jaar chansons. Philippe zingt daarin de chansons die bepalend zijn geweest voor zijn carrière, een mix van bekende en minder bekende liederen uit veertig jaar Franse muziek. Veertig jaar geleden kwam Philippe voor de liefde naar Nederland. Hij was niet van plan zanger te worden. Inmiddels woont hij hier al ruim veertig jaar en vormt hij met zijn chansons een muzikale brug tussen zijn geboorteland Frankrijk en zijn thuisland Nederland. Een Fransman in Nederland dus. Of, zoals hij het zelf waarschijnlijk zou zeggen: iemand die inmiddels een beetje van beide landen is geworden.

Komende concerten

Philippe Elan viert zijn veertigjarig jubileum met de tour 40 jaar chansons. Tijdens deze concerten zingt hij de chansons die bepalend zijn geweest voor zijn carrière: een persoonlijke selectie uit veertig jaar Franse muziek.

De komende concerten zijn: